|
Rosacea Wat is Rosacea? Rosacea betekent letterlijk "rood als een roos". Het is een sterk ontsierende huidafwijking in het gelaat. Het meest opvallende is de felrode kleur van de wangen en de neus. De aandoening kan lijken op acne, de bekende jeugdpuistjes. Rosacea komt echter op latere leeftijd voor dan jeugdpuistjes, meestal niet voor het 30ste jaar. Vooral vrouwen van middelbare leeftijd hebben er vaak last van. Bij mannen komt het minder vaak voor. Rosacea is een hardnekkige aandoening, die goed te behandelen is. De afwijkingen hebben echter de neiging steeds weer de kop op te steken. Over het algemeen bedreigt rosacea de gezondheid niet. De meeste patiënten zoeken hulp in verband met de cosmetische zeer storende afwijkingen. Hoe ontstaat het? De oorzaak van rosacea is niet bekend. Wel zijn er factoren, die een reeds bestaande rosacea kunnen beïnvloeden. De belangrijkste hiervan zijn: - voeding - geneesmiddelen - klimaat - overgevoeligheid - infecties Invloed van voedingsmiddelen en alcohol Mensen met een rode neus of felrode wangen tengevolge van rosacea worden vaak als alcoholist bestempeld. "Drankneus" is de weinig opbeurende kreet, die hen vaak naar het hoofd wordt geslingerd. Ze schamen zich daarom over hun uiterlijk. Alcohol verergert wel tijdelijk de verwijding van de oppervlakkige bloedvaatjes in de huid. Voedingsmiddelen, die sterk gekruid of erg warm zijn, doen dat ook. Het zijn geen oorzaken van rosacea. Geneesmiddelen Vaatverwijdende middelen zullen een bestaande rosacea doen verergeren. Deze geneesmiddelen worden vooral gegeven aan oudere mensen met vernauwing van bloedvaten. Lokaal gebruik van bijnierschorshormoon-bevattende crèmes of zalven, zgn. "corticosteroïden", maakt rosacea erger. Bovendien treedt er een zekere verslaving op voor deze middelen, omdat ze in het begin de ontstekingsreactie van de huid afremmen. Hierdoor verdwijnt de zo storende roodheid. Maar zodra men stopt met cortcosteroïdhoudende crème of zalf, keren de huidverschijnselen in heviger mate terug. Patiënten willen dan het liefst hun gelaat opnieuw insmeren met dezelfde crème, wat prompt weer verbetering brengt. Op den duur nemen de vaatverwijdingen en papels steeds uitgebreidere vormen aan en zal men vaker, langduriger en met sterker werkende corticosteroïden moeten smeren om de roodheid te kunnen onderdrukken. In een dergelijke situatie kost het veel geduld van de patiënt en de arts om de huid weer tot rust te krijgen. Ook bij personen zonder rosacea zullen corticosteroïden bij voldoende lang gebruik in het gelaat een sterk op rosacea gelijkende uitslag kunnen veroorzaken, de zogenoemde steroïd-acne. Klimaat Rosacea is vaak het ergst in de winter. Bij veel patiënten treedt verbetering op in de zomer, maar bij anderen worden onder invloed van de zon de huidafwijkingen juist slechter. Waarschijnlijk is de overgang van kou naar warmte, waardoor de bloedvaatjes van de huid wijder worden, de reden van het erger worden van rosacea. Overgevoeligheid Veel patiënten merken op dat de aandoening verergert tijdens het gebruik van vele soorten crèmes, reinigingslotions, shampoo's en dergelijke. De huid lijkt als het ware niets te verdragen. Dat is een gevolg van het ontstekingsproces van de huid. Daardoor voelt de huid pijnlijk en branderig aan. Dit wordt veroorzaakt door irritatie door de genoemde stoffen. Infecties Bacteriële infecties spelen geen rol bij rosacea. Soms worden bij patiënten met rosacea bepaalde "mijtjes" (demodex) in wijde huidporiën van de neus gevonden. Echter ook bij mensen met een volmaakt normale huid kunnen deze micro-organismen voorkomen zonder enige afwijking te geven. Psychische factoren Mensen met rode wangen en een opvallende neus voelen zich onzeker. Daardoor neigen patiënten met rosacea zich te onttrekken aan contacten met hen onbekende personen. In ernstige gevallen leidt dat tot depressieve stemmingen. De psychische problemen van patiënten met rosacea zijn een gevolg en niet de oorzaak van de huidproblemen. Complicaties Bij rhinophyma of bloemkoolneus is de zwelling van het huidweefsel rond de poriën van de neuspunt zo sterk, dat de neuspunt hobbelig vergroot is en lijkt op een bloemkoolstronkje. Rhinophyma wordt vooral bij oudere mannen gezien. Het heeft niets met overmatig drankgebruik te maken. Oogafwijkingen komen bij ruim de helft van alle patiënten met rosacea voor. Meestal betreft het vrij onschuldige ontstekingen van de ooglidranden of bultjes in de huid van de oogleden. Soms gaat het om ontstekingen van het hoornvlies. De ogen zijn daarbij pijnlijk, tranen gemakkelijk en er is sprake van lichtschuwheid. Dit wordt rosacea-keratitis genoemd. Als dat niet tijdig herkend en behandeld wordt, kunnen er littekens op het hoornvlies ontstaan waardoor men slechter gaat zien. Wat zijn de verschijnselen? Wat het meest opvalt en vaak ook als het grootste probleem wordt gezien is de roodheid van de wangen, de neuspunt, het midden van het voorhoofd en de kin. Meestal is de kleur rozerood, soms wat paarsrood. De roodheid wordt vaak nog geaccentueerd door verwijding van de oppervlakkige bloedvaatjes van de huid in het gelaat. Deze wijde bloedvaatjes worden teleangiëctasieën genoemd. Bij milde vormen van rosacea zijn alleen de roodheid en de fijne vaatverwijding van de wangen aanwezig. Dit staat bekend als "couperose". Bij de ergere vormen van rosacea zijn er ook rode bultjes, (papels) en puistjes (rode bultjes met gele etterkopjes) op wangen, neus en voorhoofd in het rode huidgebied. Deze puistjes komen bij rosacea minder vaak voor dan bij echte jeugdpuistjes. Zwelling (oedeem) van het gelaat kan in lichte mate voorkomen als er veel papels en puistjes zijn. Andere minder vaak voorkomende verschijnselen zijn branderigheid van de gelaatshuid en blozen bij de minste of geringste aanleiding. Dat kan in gezelschap zeer frustrerend zijn. Hoe wordt de diagnose gesteld? Meestal zal de arts geen probleem hebben met het herkennen van rosacea en is geen ander onderzoek nodig dan de uitwendige inspectie van de huid. Allerlei afwijkingen in het gelaat die gepaard gaan met roodheid, verwijde bloedvaatjes en/of papels, kunnen soms verwarring geven. Daarom zal er een enkele maal een huidbiopt nodig zijn voor microscopisch weefselonderzoek. Bij een huidbiopt wordt onder plaatselijke verdoving een stukje huid van enkele millimeters doorsnee verwijderd. Wat is de beste behandeling? Bij een uitgesproken rosacea met opvallende roodheid, papels en pustels zijn de volgende behandelingen meestal zeer succesvol. Plaatselijke behandeling - Antibiotica als clindamycine of erythromycine als lotion in een depflacon. - Metronidazolcrème of gel (zoals Rozex®). Dit kan in combinatie met een van de genoemde lotions gebruikt worden. Dan eerst de depvloeistof laten intrekken in de huid alvorens de crème aan te brengen. Systemische behandeling met tabletten of capsules Deze behandeling wordt gegeven: - als de plaatselijke behandeling onvoldoende werkt - bij zeer heftige acute vormen, met name als er veel puistjes zijn of de huid gezwollen is - bij rosacea-keratitis. In aanmerking komen tetracyclinecapsules, doxycyclinetabletten en minocyclinetabletten. Deze drie geneesmiddelen zijn aan elkaar verwante antibiotica, die over het algemeen weinig bijwerkingen geven. Zij dienen tenminste 1-2 maanden gebruikt te worden. In de zwangerschap zijn ze verboden. Voor verdere details kunt u het best de bijsluiter raadplegen. Roaccutane® is een van vitamine-A-zuur afgeleid middel, dat alleen door een huidarts voorgeschreven dient te worden bij ernstige vormen van rosacea, als de hierboven genoemde geneesmiddelen niet helpen of niet verdragen worden. Het geeft vrij veel en soms ernstige bijwerkingen en mag niet gegeven worden in de zwangerschap of aan vrouwen, die zwanger kunnen worden en geen betrouwbare anticonceptiemaatregelen genomen hebben. Coagulatie (dichtbranden) Opvallend wijde bloedvaatjes op wangen en neus kunnen, als de andere verschijnselen van rosacea tot rust zijn gekomen, met een fijn electrisch naaldje dichtgebrand worden. Dat is wat gevoelig maar verdoving is meestal niet nodig. House of Beauty past deze methode met succes toe. Cryotherapie (bevriezing) Rhinophyma kan goed behandeld worden met cryotherapie. Hierbij wordt het overtollig weefsel van de neus bevroren met vloeibare stikstof. Bij zeer grote zwellingen dient de hulp van de plastisch chirurg ingeroepen te worden. Wat kan men zelf nog doen? Bij de lichtere vormen van rosacea staat alleen de roodheid van de wangen op de voorgrond. Veel patiënten raadplegen daarvoor een schoonheidsspecialiste of proberen allerlei middeltjes van de drogist. Soms heeft dat een averechts effect. Immers de huid heeft vooral rust nodig en moet zo weinig mogelijk geïrriteerd worden. Een milde dag- of nachtcrème is vaak voldoende. Stoombadjes of natte omslagen met lauwwarm water worden als weldadig ervaren. Camouflage is niet verboden, maar pas op met te stevig boenen van de huid bij het verwijderen van de make-up. Vermijd irritatie van de huid zoals felle koude, gure wind, overmatig zonnen, rokerige ruimtes. Vermijd middelen, die vaatverwijding veroorzaken zoals sterke kruiden en alcohol. Gebruik nooit sterk werkende coricosteroïd-crèmes of -zalven in het gelaat. Bij de lichte vormen van rosacea is te veel doen nadeliger dan niets doen! Wat zijn de vooruitzichten? Over het algemeen wordt met de hiervoor beschreven behandelingen een bevredigend resultaat verkregen. Rosacea heeft echter de neiging terug te komen, niet door het staken van de behandeling maar door het aanwezig zijn van bevorderende factoren. Bij de meeste patiënten zal na verloop van vele jaren het aantal malen, dat de aandoening opvlamt, verminderen en zal ook de ernst van de opvlammingen afnemen.  |
